Νυχτερινή Ενούρηση

ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΑΝΑΦΕΡΕΤΑΙ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ ΣΕ ΜΟΝΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΗ ΝΥΧΤΕΡΙΝΗ ΕΝΟΥΡΗΣΗ

Ο Φυσιολογικός έλεγχος των ούρων στα παιδιά. 

Ο σωστός έλεγχος των αποβολών του ανθρώπου προϋποθέτει σωστή συνεργασία πολλών συστημάτων και οργάνων του οργανισμού μας όπως, για παράδειγμα, του εγκεφάλου, των νεύρων, των σφιγκτήρων, του εντέρου, των μυών και της ουροδόχου κύστης. 

Εκείνες οι φυσιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος που ένας ενήλικάς θεωρεί αυτόματες και δεδομένες (η αποβολές ούρων και κοπράνων) δυστυχώς δεν είναι και τόσο αυτόματες ή δεδομένες στη παιδική ηλικία. 

Αυτό συμβαίνει επειδή μέσα στο σώμα ενός παιδιού, τα όργανα και τα συστήματα οργάνων τα οποία είναι υπεύθυνα για τις αποβολές των ούρων και των κοπράνων ακόμη ωριμάζουν.

Το παιδί πρώτα μαθαίνει να ελέγχει το έντερό του. Τα παιδιά που ελέγχουν το έντερό τους δεν κάνουν κακά τη νύχτα και ζητούν να κάνουν κακά στο γιογιό κατά τη διάρκεια της ημέρας κάθε ημέρα. 

Στη συνέχεια το παιδί μαθαίνει να ελέγχει τα ούρα του κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα παιδιά που ελέγχουν τα ούρα τους, αντιλαμβάνονται την ουροδόχο κύστη τους και ζητούν τακτικά κατά τη διάρκεια της ημέρας να ουρήσουν στο γιογιό.   

Ο έλεγχος των ούρων κατά τη διάρκεια της νύχτας έρχεται τελευταίος, όταν όλα τα όργανα και τα συστήματα που εμπλέκονται στην ούρηση και την αφόδευση είναι σε πλήρη ωριμότητα και συνεργάζονται σωστά. 

Τα παιδιά που ελέγχουν τα ούρα τους κατά τη διάρκεια της νύχτας απλά κοιμούνται, δεν βρέχουν το κρεβάτι τους και ουρούν το πρωί, όταν ξυπνήσουν. Εάν ένα ώριμο παιδί καταναλώσει υπερβολική ποσότητα υγρού πριν τον ύπνο, είναι σχεδόν σίγουρο  ότι αυτό θα ξυπνήσει για να ουρήσει στο γιογιό. 

Σε ηλικία 3 ετών σχεδόν όλα τα παιδιά (98%) είναι αρκετά ώριμα για να ελέγχουν και τα κακά και τα ούρα τους, όπως τη νύχτα έτσι και κατά τη διάρκεια της ημέρας.

 

Κάτι δεν πάει καλά;

Σε μερικά παιδιά ωστόσο, ο νυχτερινός έλεγχος των ούρων θα καθυστερήσει πέραν της ηλικίας των 5 ετών. Αυτό ιατρικά θεωρείται πάθηση και ονομάζεται “Νυχτερινή Ενούρηση”. 

Ο όρος “πάθηση” σε περίπτωση της νυχτερινής ενούρησης είναι περισσότερο προληπτικός παρά αντικειμενικός διότι τις περισσότερες φορές πρόκειται για μια αθώα καθυστέρηση της ωρίμανσης του παιδιού και όχι για τη πραγματική πάθηση.  

 

 

Τι κάνω αν το παιδί μου είναι πάνω από 5 ετών και βρέχει το κρεβάτι του;

Ενώ είναι βέβαιο ότι σχεδόν όλα τα παιδιά που έχουν νυχτερινή ενούρηση αργά ή γρήγορα θα αποκτήσουν τον νυχτερινό έλεγχο των ούρων, οι ιατροί ωστόσο συνιστούν να εξεταστούν εκείνα τα παιδιά με νυχτερινή ενούρηση που είναι μεγαλύτερα των 5 ετών.  

Ο σκοπός των εξετάσεων είναι να βρεθούν ανάμεσα στα παιδιά με νυχτερινή ενούρηση εκείνα που έχουν κάποιο οργανικό, ψυχολογικό ή άλλο υπόβαθρο που εμποδίζει την ωρίμανση του ελέγχου των ούρων. 

Η μεγάλη πλειονότητα των παιδιών με νυχτερινή ενούρηση δεν έχει κανένα οργανικό ή ψυχολογικό υπόβαθρο. Αυτό πολύ εύκολα διαπιστώνεται με τις εξετάσεις που γίνονται από τους ειδικούς σε αυτές τις περιπτώσεις ιατρούς-παιδοουρολόγους. 

Πριν την επίσκεψη σε παιδοουρολόγο καλό είναι να έχετε μαζί σας μια πρόσφατη γενική ανάλυση ούρων, πρόσφατη καλλιέργεια ούρων και πρόσφατο υπερηχογράφημα νεφρών ουρητήρων, ουροδόχου κύστης πριν και μετά την ούρηση. 

Κατά την επίσκεψη ο παιδοουρολόγος πρώτα θα πάρει ένα λεπτομερές ιστορικό της ζωής και του προβλήματος του παιδιού (στη προκειμένη περίπτωση της νυχτερινής ενούρησης) θα αναπτύξει συζήτηση με το ίδιο το παιδί και μετά θα εξετάσει το σώμα του παιδιού. 

Όταν ολοκληρωθεί η εξέταση του παιδιού θα σας ζητήσουν να συμπληρώσετε ένα ημερολόγιο ούρησης. Είναι ένας πίνακας - εργαλείο που επιτρέπει με ακρίβεια να δούμε τη συμπεριφορά του παιδιού με τη νυχτερινή ενούρηση κατά τη διάρκεια της ημέρας. Δηλαδή, πόσες φορές την ημέρα ουρεί το παιδί σας κατά τη διάρκεια της ημέρας και πόσα ούρα παράγει σε κάθε ούρηση επίσης πόσα υγρά πίνει και αν έχει ακράτεια ούρων ανάμεσα στις ουρήσεις.

Με το συμπληρωμένο ημερολόγιο ούρησης θα πρέπει να ξαναεπισκεφτήτε τον ίδιο ιατρό που θα είναι πια σε θέση να σας απαντήσει αν το παιδί σας έχει τη συνηθισμένη νυχτερινή ενούρηση ή αν το παιδί σας χρειάζεται κάποια φαρμακευτική, ψυχολογική ή άλλη υποστήριξη. 

Στις περιπτώσεις απλής νυχτερινής ενούρησης δεν χρειάζονται σχεδόν ποτέ άλλες εξετάσεις.

 

 

Τι θα βρούμε σε ένα παιδί με νυχτερινή ενούρηση όταν γίνουν οι εξετάσεις;

Πολύ σπάνια οι ιατροί με τις προαναφερόμενες εξετάσεις και μόνο θα εντοπίσουν κάποιο οργανικό πρόβλημα στο παιδί με νυχτερινή ενούρηση. Για παράδειγμα σακχαρώδης διαβήτης, μικρή από τη γέννηση ουροδόχος κύστη που συμπεριφέρεται με νευρικό τρόπο.  Αυτά τα προβλήματα ρυθμίζονται με φαρμακευτική αγωγή και η νυχτερινή ενούρηση υποχωρεί άμεσα. 

Ακόμη πιο σπάνια θα υπάρξει ψυχολογικό πρόβλημα στο παιδί. Ενώ είναι βέβαιο ότι η νυχτερινή ενούρηση δυσκολεύει την πλήρη κοινωνικοποίηση στα παιδιά και πιθανώς μειώνει την αυτοεκτίμηση του πάσχοντος παιδιού, φαίνεται ότι αν οι γονείς χειριστούν το θέμα με υπομονή και κατανόηση, το πρόβλημα όταν περάσει δεν θα αφήσει κανένα ίχνος ψυχολογικής διαταραχής ή απώλειας. 

Αντίθετα, αρκετά συχνά στα παιδιά με τη νυχτερινή ενούρηση βρίσκουμε ότι υπάρχει ακράτεια ούρων και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Και τότε βέβαια δεν πρόκειται για καθαρά νυχτερινή ενούρηση, αλλά για μια παρόμοια πάθηση που λέγεται διαταραχές της ούρησης ή διαταραχές των αποβολών διότι εκείνα τα παιδιά κατά κανόνα δεν έχουν μόνο ακράτεια ούρων αλλά είναι και δυσκοίλια. Σε αυτή τη περίπτωση χρειάζεται υπομονή και πλήρης επανεκπαίδευση του παιδιού που καλείται να αναπτύξει σωστές συνήθειες ούρησης και αφόδευσης κατά τη διάρκεια της ημέρας και με αυτόν τον τρόπο θα βελτιωθεί σημαντικά και η νυχτερινή εγκράτεια των ούρων. 

Είναι ενδιαφέρον το γεγονός ότι σε ένα αρκετά μεγάλο ποσοστό των παιδιών με νυχτερινή ενούρηση θα βρούμε ότι και οι γονείς του παιδιού είχαν το ίδιο πρόβλημα όταν ήταν παιδιά. Ένας γονέας που είχε νυχτερινή ενούρηση όταν ήταν παιδί έχει 33% πιθανότητα να γεννήσει παιδί που θα έχει νυχτερινή ενούρηση. Αν και οι δύο γονείς είχαν νυχτερινή ενούρηση η πιθανότητα ότι το παιδί τους και αυτό θα έχει νυχτερινή ενούρηση ανεβαίνει στο 77%. 

Αυτού του είδους κληρονομικότητα στην προκειμένη περίπτωση ουσιαστικά αποτελεί ένα αισιόδοξο μήνυμα για το παιδί, διότι έχει έναν ή και τους δύο γονείς με όμοιο πρόβλημα στο παρελθόν και που τους έχει περάσει. Μπορεί δηλαδή οι γονείς, αντλώντας τη βεβαιότητα από την δική τους εμπειρία, να ησυχάσουν και να περιμένουν υπομονετικά να ωριμάσει το παιδί και να του περάσει η νυχτερινή ενούρηση. Αυτή τη βεβαιότητα θα πρέπει να τη μεταδώσουν και στο παιδί για να μήν αυτό νιώσει μειονεκτικά ή να γίνει ανήσυχο. 

Ευτυχώς η πλειονότητα των παιδιών με νυχτερινή ενούρηση τα καταφέρνει περίφημα και ψυχολογικά και από άποψη αισιοδοξίας, αυτό όμως δεν αναιρεί την ανάγκη των εξετάσεων μετά την ηλικία των 5 ετών. 

 

 

Τι άλλο θα πρέπει να ξέρω;

Σπανιότερα και για λόγους πειραματικών μελετών θα γίνουν κάποιες εξετάσεις που έχουν να κάνουν με τη λειτουργία των ορμονών του παιδιού ή με την ποιότητα του ύπνου του. 

Ωστόσο, δεδομένου ότι η νυχτερινή ενούρηση περνάει από μόνη της σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, είναι αμφισβητήσιμη η χρησιμότητα αυτών των περίπλοκων εξετάσεων σε καθημερινή βάση. 

Είναι αυτονόητο αυτό από τη στιγμή που κάποιες ορμόνες που κατά καιρούς χρησιμοποιούνται στα παιδιά με νυχτερινή ενούρηση, όπως για παράδειγμα η αντιδιουρική ορμόνη (βαζοπρεσσίνη) ενώ είναι εντυπωσιακά αποτελεσματική στο να “στεγνώσει το κρεβάτι”, δεν βοηθά στη πραγματική ωρίμανση του παιδιού που είναι η κύρια αιτία της νυχτερινής ενούρησης. Επιπλέον η ορμόνη αυτή σε κάποια παιδιά μπορεί να διαταράξει τις χημικές ισορροπίες του οργανισμού και η διακοπή της χορήγησής της οδηγεί στις περισσότερες περιπτώσεις σε επιστροφή της νυχτερινής ενούρησης και βρεγμένου κρεβατιού. 

Μερικοί ιατροί συνιστούν τη διακοπή του ύπνου του παιδιού με νυχτερινή ενούρηση. Αυτό το μέτρο κατά τη γνώμη μου δεν είναι φυσιολογικό διότι ο ύπνος είναι μια φυσιολογική λειτουργία του ανθρώπου που του επιτρέπει να λειτουργεί με συγκεκριμένη αποδοτικότητα κατά τη διάρκεια της ακόλουθης ημέρας. Διαταράσσοντας τον ύπνο μπορεί να πετύχουμε το “στεγνό κρεβάτι” αλλά ενδεχομένως θα χάσουμε την ηρεμία του παιδιού και την αποτελεσματικότητά των λειτουργιών του κατά τη διάρκεια της ημέρας. 

 

Τι συνιστά ο παιδοουρολόγος;

Το βασικό μέτρο της αντιμετώπισης της νυχτερινής ενούρησης, όπως και πολλών άλλων διαταραχών της ούρησης, είναι η γνωστική κατάρτιση (Cognitive training) του παιδιού. Το παιδί με νυχτερινή ενούρηση θα πρέπει να μάθει τις απαραίτητες λεπτομέρειες για τις φυσιολογικές λειτουργίες του ανθρώπινου σώματος. 

Η διαδικασία της κατάρτισης ξεκινάει από τη πρώτη στιγμή της συνάντησης της οικογένειας και του παιδιού με τον παιδοουρολόγο. Κατά την επίσκεψη ο ιατρός προσπαθεί να επικοινωνεί με το ίδιο το παιδί. Κατά τη διάρκεια της συζήτησης ο ιατρός εκτιμά τον βαθμό του προβλήματος και αν πραγματικά η νυχτερινή ενούρηση απασχολεί τον ίδιο τον ασθενή. Επομένως, ο ιατρός καλείται να εκτιμήσει αν υπάρχουν κίνητρα από το ίδιο το παιδί να “στεγνώσει” το κρεβάτι του και να του περάσει η νυχτερινή ενούρηση. 

Η εμπειρία δείχνει ότι όσο περισσότερο ξέρει ο ίδιος ο ασθενής για την πάθησή του τόσο περισσότερο μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. Είναι σημαντικό το ίδιο το παιδί να μάθει τις λεπτομέρειες που χαρακτηρίζουν τη φυσιολογική ούρηση κατά τη διάρκεια της ημέρας, να μάθει πόσα υγρά πρέπει να πίνει, τι ώρα να σταματά να πίνει και να τρώει τα βράδια και πως με αυτόν τον τρόπο να μειώσει τις πιθανότητες να βρέξει το κρεβάτι του. 

Το παιδί πρέπει να πιστέψει ότι ο στόχος μπορεί να επιτευχθεί, ότι η νυχτερινή ενούρηση σίγουρα θα περάσει. Πέρα από την ενημέρωση του παιδιού για τη φυσιολογία των ανθρώπινων αποβολών, ο ιατρός πρέπει να καταστήσει σαφές το γεγονός ότι ο ασθενής δεν φταίει σε τίποτε ο ίδιος, αλλά ότι ο ίδιος θα είναι ο πιο κατάλληλος να βοηθήσει τον εαυτό του. Οι γονείς παίζουν μόνο υποστηρικτικό ρόλο.  Σε καμία περίπτωση δεν βοηθά η πρόκληση από τους γονείς των αισθημάτων ενοχής  και ντροπής στο παιδί. Η βοήθεια του ίδιου του παιδιού κατά την αλλαγή των βρεγμένων σεντονιών τη νύχτα είναι ευπρόσδεκτη και θεωρείται ως πρόοδος και ως εκδήλωση του υγιούς κινήτρου εκ μέρους του ασθενή. 

Είναι επόμενο ότι όσο πιο μεγάλο είναι το παιδί τόσο πιο εύκολη είναι η επικοινωνία μαζί του και τόσο πιο γρήγορα θα έρθει η ίαση της νυχτερινής ενούρησης.